Kindsoldaten

Volgens rapporten van UNICEF zijn er vandaag ongeveer 300.000 kinderen jonger dan 18 jaar betrokken bij meer dan 30 conflicten wereldwijd.

Kinderen worden onder meer gebruikt als strijders, verkenners, dragers, koks en ze worden vaak seksueel misbruikt. Sommige kinderen werden ontvoerd of met geweld gerekruteerd, anderen werden kindsoldaten als gevolg van uiteenlopende redenen zoals extreme armoede, misbruik, discriminatie of de zoektocht naar wraak voor het geweld dat hen of hun familie werd aangedaan. Kinderen hebben meer kans om kindsoldaten te worden wanneer ze gescheiden leven van hun ouders, geen thuis meer hebben, wonen midden in de gevechtszones of indien ze geen toegang hebben tot onderwijs.  Voor sommige kinderen is het vervoegen van een gewapende groep de enige manier om voedsel te bekomen of eenvoudigweg hun  kans op overleving te garanderen. Zo gebeurt het dat kinderen vrijwillig aansluiten bij oorlogvoerende partijen, terwijl ze zich niet bewust zijn van het gevaar en de misbruiken die hen te wachten staan.

 

In het algemeen wordt onder kindsoldaat verstaan:

Elk persoon, jonger dan 18, die deel uitmaakt van een reguliere of irreguliere gewapende macht of groepering, eender in welke hoedanigheid. Onder de term kindsoldaten vallen daarom ook koks, spionnen, boodschappers, portiers, en ieder ander die zich aan de zijde van gewapende groeperingen bevindt, anders dan familieleden. De definitie sluit ook meisjes in die voor seksuele doeleinden worden gerecruteerd, of tot huwelijken worden gedwongen. Een kindsoldaat is derhalve niet enkel een kind dat wapens draagt, of heeft gedragen.

(Cape Town Principles, opgesteld door de VN in 1997)

 

De situatie van meisjes vereist specifieke aandacht. De risico’s op seksueel geweld, verkrachting en exploitatie van kinderen verhogen aanzienlijk gedurende een conflict. Daarom is het van groot belang dat specifieke maatregelen genomen worden die hun veiligheid verhogen. Toch is het vaak zo dat programma’s die bedoeld zijn voor demobilisatie en re-integratie er niet in slagen toegang te krijgen tot de specifieke doelgroep van meisjes en jonge vrouwen. Het is dus van het grootste belang om strategieën te ontwikkelen die tegemoet komen aan de behoeften van jonge vrouwen die slachtoffer werden van seksuele slavernij of die geen ander alternatief hadden dan onder de ‘hoede’ te blijven van hun misbruikers.

Werken aan een beschermende omgeving voor kinderen

Een einde maken aan het bestaan van kindsoldaten kan bijzonder uitdagend zijn, vooral omdat veel van deze kinderen werden ingelijfd bij gewapende niet gouvernementele groepen. Daar komt bij dat veel conflicten worden gekenmerkt door een instorting van het centrale gezag waardoor het identificeren en beïnvloeden van groepen of personen die kindsoldaten rekruteren wordt bemoeilijkt.  

Toch zijn er een aantal instrumenten in voege:

Juridisch is er het Facultatief protocol van 25 mei 2000 bij het Verdrag inzake de Rechten van het Kind over de betrokkenheid van kinderen in gewapende conflicten. Een facultatief protocol is een tekst die bij het Kinderrechtenverdrag hoort, en die  de ondertekenende partijen van het verdrag naar believen (dus facultatief) kunnen onderschrijven. Het Facultatief Protocol over de betrokkenheid van kinderen in gewapende conflicten verhoogt de minimumleeftijd waarop minderjarigen direct mogen deelnemen aan oorlogshandelingen en verplicht gerekruteerd mogen worden naar achttien jaar.   Het Facultatief Protocol is een duidelijke verbetering van bestaand internationaal recht, maar de tekst bevat ook nog lacunes. Zo wordt niets gezegd over indirecte deelname. Ook is vrijwillige inlijving of opneming in de strijdkrachten van kinderen onder 18 jaar niet verboden. Hieraan wordt wel de leeftijdsgrens van 15 jaar gesteld. Deze is echter niet van toepassing op militaire scholen.

Een andere mijlpaal kwam tot stand in juli 2002 toen het statuut van het Internationaal Strafhof  (ICC) in voege trad.  Het stelt dat het onder de wapenen roepen of het in militaire dienst nemen van kinderen beneden de leeftijd van 15 jaar bij de nationale strijdkrachten of hen gebruiken voor actieve deelname aan vijandelijkheden een oorlogsmisdaad is waarvoor het Strafhof bevoegd kan zijn.

Wat doet UNICEF?

De kinderrechtenorganisatie Unicef heeft van de Verenigde Naties het mandaat gekregen om de rechten van kinderen wereldwijd te beschermen. Zo ook dus de demobilisatie en re-integratie van kindsoldaten.

Unicef zorgt voor hulpprogramma’s, niet enkel om het uitstappen te vergemakkelijken maar ook voor de demobilisatie en de re-integratie van kindsoldaten in de gemeenschap. Want bovenop het uit de strijdmacht stappen wordt de periode van een terugkeer naar het burgerleven, beschouwd als een tijd waarin de kinderen erg lijden onder de psychologische gevolgen van de oorlog. De opgelopen trauma’s zijn zwaar, pijnlijk en van lange duur. Daarom is psychologische steun onontbeerlijk.

Het terugkeren naar een normaal leven(resocialisatie)  is voor elk kind een scharniermoment om een leefbaar alternatief te vinden na de tijd in het leger. Zij moeten weer naar school kunnen, een professionele opleiding krijgen, liefst ook een baan vinden enz. Maar er zijn wel wat moeilijkheden. Niet elk land is in staat om te zorgen voor de basisbehoeften zoals toegang tot onderwijs en werk. Sommige kindsoldaten werden gedwongen tot afschuwelijke wreedheden op hun eigen familie of op de  gemeenschap. Hierdoor werden zij verstoten door hun familie of worden zij door de plaatselijke gemeenschap als ‘verloren’ beschouwd.

 

(c) UN Photo - Somali Former Child Soldiers Handed to UNICEF

 

Ook het luik preventie is voor UNICEF enorm belangrijk. Door kwetsbare kinderen te helpen (wezen, kinderen die niet naar school kunnen, straatkinderen…), tracht UNICEF te voorkomen dat deze kinderen op een dag worden ingelijfd als kindsoldaten. Vooral ervoor  te zorgen dat onderwijs verdergezet wordt, zelfs in conflictsituaties, maakt dat kinderen minder geneigd zullen zijn om zich aan te sluiten bij gewapende milities.

 

Bron: Fact Sheet UNICEF

 

 

Leerplandoelen Lager onderwijs - Wereldoriëntatie

Politieke en juridische verschijnselen

de leerlingen …

4.13

Kunnen het belang illustreren van de fundamentele Rechten van de Mens en de Rechten van het Kind. Ze zien daarbij in dat de rechten en plichten complementair zijn.

4.15

Kunnen illustreren op welke wijze internationale organisaties ernaar streven om het welzijn en/of de vrede in de wereld te bevorderen.

 

VOET Secundair onderwijs

Het thema situeert zich vooral in context 5 - VOET

Politiek-juridische samenleving

De leerlingen ….

3

tonen het belang en dynamisch karakter aan van mensen- en kinderrechten;

4

zetten zich actief en opbouwend in voor de eigen rechten en die van anderen;

5

tonen aan dat het samenleven in een democratische rechtsstaat gebaseerd is op rechten en plichten die gelden voor burgers, organisaties en overheid;

7

illustreren de rol van de media en organisaties in het functioneren van ons democratisch bestel;

9

toetsen het samenleven in ons democratisch bestel aan het samenleven onder andere regeringsvormen;

12

tonen het belang aan van internationale organisaties en instellingen;

13

geven voorbeelden die duidelijk maken hoe  de mondialisering voordelen, problemen en conflicten inhoudt.

 

 

Relevante links naar VN

Algemeen http://www.un.org/en/peacekeeping/issues/children/
Resolutie 1314 betreffende de bescherming van kinderen in gewapende conflicten

http://www.refworld.org/cgi-bin/texis/vtx/rwmain?docid=3b00f2740

http://www.un.org/press/en/2000/20000811.sc6908.doc.html

UNICEF

http://www.unicef.org/media/media_pr_childsoldiers.html

http://www.unicef.be/wp-content/uploads/2014/05/Kindsoldaten.pdf

http://www.unicef.be/nl/over-unicef/onze-7-actiepunten/bescherming/kindsoldaten/

UNESCO http://www.unesco.org/new/en/education/themes/strengthening-education-systems/inclusive-education/child-soldiers/

Relevante links naar andere organisaties

Child Soldiers international http://www.child-soldiers.org/global_report_reader.php?id=562
 International Red Cross https://www.icrc.org/en/war-and-law/protected-persons/children
   

 

Lesmateriaal